Οι διατακτικές σίτισης είναι στην ουσία κουπόνια (vouchers), τα οποία προσφέρονται από μια εταιρεία στους εργαζομένους της, επιτρέποντάς τους να αγοράσουν τρόφιμα, έτοιμα γεύματα, ροφήματα και άλλα είδη διατροφής από συμβεβλημένα καταστήματα. Βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των εργαζομένων, μειώνουν το κόστος των καθημερινών τους αναγκών και ενισχύουν την αποδοτικότητα, ενώ για την εταιρεία αποτελούν δαπάνη μη επιβαρυμένη με φορολογικές ή ασφαλιστικές εισφορές, ενώ εκπίπτει φορολογικά.
Ασφαλιστικές εισφορές: Όροι απαλλαγής
Σύμφωνα με το άρθρο 152 του νέου Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025):
«1. Παροχές σε είδος προς εργαζομένους, οι οποίες χορηγούνται αυτούσιες εξ ελευθεριότητας του εργοδότη, δεν περιλαμβάνονται στις τακτικές αποδοχές των εργαζομένων, δεν θεωρούνται εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες ούτε υπόκεινται σε κοινωνικοασφαλιστικές ή άλλες κρατήσεις και αποτελούν παραγωγικές και λειτουργικές δαπάνες των επιχειρήσεων, εφόσον εξυπηρετούν λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης, συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητάς της και στην ποιότητα των συνθηκών εργασίας ή αποτελούν μέτρα για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων και χορηγούνται προσωπικά προς τους δικαιούχους, μόνο αυτούσια και όχι σε χρήμα. Στην έννοια των παροχών αυτών περιλαμβάνεται η χορήγηση τροφής (ελαφρύ γεύμα, γεύμα, δείπνο), κατά τη διάρκεια του ημερήσιου εργάσιμου χρόνου και κατά την ώρα του διαλείμματος, ανεξάρτητα εάν ο χρόνος του διαλείμματος είναι αμειβόμενος ………
2. Το περιεχόμενο, το είδος και η αξία των ανωτέρω παροχών καθορίζονται από τον ίδιο τον εργοδότη.
……».
Με την εγκύκλιο 22/2023 καθορίζεται το πλαίσιο των ασφαλιστικών εισφορών και συγκεκριμένα, με τις διατάξεις των άρθρων 17 και 19 του Κανονισμού Ασφάλισης του τ. Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., της παρ. 4 του άρθρου 25 του Α.Ν. 1846/1951 , αλλά και της δικαστηριακής νομολογίας, ορίζεται η έννοια των αποδοχών για τις οποίες υπάρχει υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών. Σύμφωνα με τα παραπάνω, αποδοχές επί των οποίων υπολογίζονται εισφορές θεωρούνται οι κάθε είδους παροχές σε χρήμα και σε είδος που χορηγούνται από τον εργοδότη προς τον εργαζόμενο, τακτικά ή έκτακτα, είτε από συμβατική ή νόμιμη υποχρέωση, είτε οικειοθελώς, ως αντάλλαγμα για την εργασία τους, εκτός από τις παροχές κοινωνικού χαρακτήρα που είναι τα δώρα λόγω γάμου του ασφαλισμένου ή των τέκνων του, ή λόγω γέννησης τέκνων του ασφαλισμένου και το βοήθημα σε οικογένεια θανόντος ασφαλισμένου.
Οι διατακτικές σίτισης συγκαταλέγονται στις σπάνιες περιπτώσεις παροχών που, βάσει νόμου, εξαιρούνται από ασφαλιστικές εισφορές, εφόσον αθροιστικά πληρούνται τα παρακάτω:
1) Χορηγούνται σε μηνιαία βάση από τον εργοδότη στους εργαζόμενους για την κάλυψη των αναγκών διατροφής τους κατά την διάρκεια της εργασίας τους,
2) η αξία τους δεν υπερβαίνει το ποσό των έξι (6) ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα,
3) ανταλλάσσονται μόνο με γεύματα, έτοιμα φαγητά, τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση, ροφήματα, και
4) η ανωτέρω ανταλλαγή θα πρέπει να γίνεται σε συμβεβλημένο δίκτυο καταστημάτων, στη βάση συμβάσεων μεταξύ του εκδότη των διατακτικών σίτισης και των καταστημάτων, στις οποίες ρυθμίζεται ο τρόπος αποδοχής και ανταλλαγής των διατακτικών σίτισης από τους δικαιούχους εργαζόμενους.
Φορολογική αντιμετώπιση
Με το με αριθμό ΔΕΑΦΒ 1121357 ΕΞ2015/14-9-2015 έγγραφο της Γ.Γ.Δ.Ε., με θέμα «Διευκρινίσεις σχετικά με την έκπτωση των διατακτικών σίτισης που χορηγεί επιχείρηση σε εργαζομένους της», ορίζεται ότι:
«2. Με την ΠΟΛ.1113/2015 εγκύκλιό μας, με την οποία δόθηκαν οδηγίες για την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή των άρθρων 22, 22Α και 23 του N.4172/2013 διευκρινίσθηκε, όσον αφορά στις προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες, ότι όποια δαπάνη έχει χαρακτηρισθεί ως παροχή σε είδος με βάση το άρθρο 13 του N.4172/2013 ( ΠΟΛ. 1219/2014 εγκύκλιός μας) και φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία, θεωρείται ότι πραγματοποιείται προς το συμφέρον της επιχείρησης (άρθρο 22 περ. α΄) και εκπίπτει ως έξοδο μισθοδοσίας, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις των περ. β΄ και γ΄ του άρθρου 22.
Λοιπές δαπάνες που δεν εμπίπτουν στην έννοια των παροχών σε είδος (π.χ. διατακτικές μέχρι 6 ευρώ, παροχές μέχρι 300 ευρώ, χρήση κινητών τηλεφώνων σύμφωνα με την ΠΟΛ. 1219/2014 , παραχώρηση εταιρικών οχημάτων για το 70% του κόστους των αναφερομένων στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 13 δαπανών, καύσιμα και διόδια εταιρικών οχημάτων, κ.λπ.) εκπίπτουν υπό το πρίσμα των διατάξεων του άρθρου 22.
3. Με βάση ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στην υπηρεσία μας προκύπτει ότι εταιρείες χορηγούν διατακτικές σίτισης έως 6 ευρώ (132 ευρώ μηνιαίως) στους εργαζομένους τους, τις οποίες πρόκειται να εξαργυρώνουν και σε supermarkets κατά περιοδικά χρονικά διαστήματα, προκειμένου για την αγορά προϊόντων με τα οποία θα προετοιμάζουν το γεύμα τους το οποίο στη συνέχεια θα καταναλώνουν στις εταιρείες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους.
4. Μετά από όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω προκύπτει ότι δεν υπάρχει περιορισμός ως προς τον τρόπο εξαργύρωσης των διατακτικών σίτισης έως 6 ευρώ (σε εστιατόρια ή supermarkets) προκειμένου για την έκπτωση των σχετικών δαπανών και συνεπώς ότι οι υπόψη δαπάνες, οι οποίες συνιστούν προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες, αναγνωρίζονται σε κάθε περίπτωση για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης, με βάση τα αναφερόμενα στην ΠΟΛ.1113/2015 εγκύκλιό μας.
Στην Ε.2197/11-12-2020 Εγκύκλιο της Α.Α.Δ.Ε., με θέμα «Παροχή οδηγιών σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων των παρ.1, 2 και 3 του άρθρου 13 «Παροχές σε είδος» καθώς και των περ. β΄, ιγ΄ και ιστ΄ του άρθρου 14 «Απαλλαγές εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις» του Ν.4172/2013 (ΦΕΚ A΄167) (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, Κ.Φ.Ε.), όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τις διατάξεις του άρθρου 4 του Ν.4646/2019 (ΦΕΚ Α΄201) και του άρθρου 6 του Ν.4710/2020 , αντίστοιχα (ΦΕΚ Α΄142)», αναφέρεται ότι:
«Ι. `Αρθρο 13 παρ. 1 Κ.Φ.Ε.
1. Με τις διατάξεις της παρ.1 του άρθρου 4 του Ν.4646/2019 αντικαθίσταται η παρ.1 του άρθρου 13 του Κ.Φ.Ε. και ορίζεται ότι με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 2, 3, 4 και 5 του άρθρου αυτού και των διατάξεων του άρθρου 14, οποιεσδήποτε παροχές σε είδος λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος ή συγγενικό πρόσωπο αυτού κατά την έννοια της περίπτωσης στ΄ του άρθρου 2 του Κ.Φ.Ε., συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά του στην αγοραία αξία τους, εφόσον η συνολική αξία των παροχών σε είδος υπερβαίνει το ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ ανά φορολογικό έτος και μόνο για το υπερβάλλον ποσό.
2. Στις επιφυλάξεις που διατυπώνονται ως προς την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 4 τουΝ.4646/2019, περιλαμβάνονται πλέον, για λόγους συστηματικής ερμηνείας, και οι διατάξεις του άρθρου 14 του Κ.Φ.Ε., κατά το μέρος που συνδέονται και επηρεάζουν το ζήτημα των παροχών σε είδος…
Για την παραπάνω αποζημίωση που καταβάλλεται σε χρήμα και όχι σε είδος, δεν τίθεται θέμα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 13 του Κ.Φ.Ε. …».
Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην περ. ζ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του Ν.4172/2013 , μεταξύ άλλων, εξαιρούνται από τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις η αξία των διατακτικών σίτισης αξίας έως έξι (6) ευρώ ανά εργάσιμη μέρα.
Συμπεράσματα
Οι διατακτικές σίτισης αποτελούν πλέον ένα ευρέως διαδεδομένο εργαλείο για την ενίσχυση της ευημερίας των εργαζομένων και τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, ενισχύοντας παράλληλα τη λειτουργική απόδοση των επιχειρήσεων. Η απαλλαγή από εισφορές και φορολογία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθιστά τις διατακτικές σίτισης ένα ιδιαίτερα συμφέρον εργαλείο για τις επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί υπέρ του εργαζομένου, ενισχύοντας την αγοραστική του δύναμη χωρίς να επιβαρύνει τη φορολογική του βάση.
Επομένως, η εφαρμογή του πλαισίου αυτού συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος, με ισορροπία μεταξύ των αναγκών τόσο των εργοδοτών, όσο και των εργαζομένων.
Συγκεντρωτικά, για τις διατακτικές σίτισης ισχύουν τα παρακάτω:
Βασικά χαρακτηριστικά:
Μορφή: Έντυπα κουπόνια ή ηλεκτρονικές κάρτες
Χρήση: Εξαργυρώνονται σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις εστίασης, σούπερ μάρκετ και αλυσίδες τροφίμων
Φορολογική & ασφαλιστική μεταχείριση:
Εφόσον δεν υπερβαίνουν το ημερήσιο όριο αξίας των έξι ευρώ (6 €), δεν υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές και δεν φορολογούνται.
Πλεονεκτήματα:
Για τον εργαζόμενο:
Αφορολόγητο εισόδημα από την εργασία του για την κάλυψη καθημερινών αναγκών και αυξημένη ικανοποίηση από τη σχέση αμοιβής – εργασίας.
Για την επιχείρηση:
Βελτιωμένο εργασιακό κλίμα, φορολογικά οφέλη και εκπτώσεις από τη δαπάνη. Πρόκειται για περίπτωση που η καθαρή εκροή της επιχείρησης (μετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου της δαπάνης) ωφελεί τον εργαζόμενο με μεγαλύτερο ποσό, εφόσον δεν υπόκειται σε φόρους ή εισφορές.
*Το ομότιτλο άρθρο της κυρίας Εβελίνας Καλογεροπούλου δημοσιεύθηκε στο τεύχος Οκτωβρίου του περιοδικού Epsilon7. Αναδημοσίευση από https://www.e-forologia.gr/
